04 Nov
04Nov

1. Chlamydia ni ugonjwa gani?

Chlamydia ni ugonjwa wa maambukizi ya zinaa (Sexually Transmitted Infection – STI) unaosababishwa na bakteria anayeitwa Chlamydia trachomatis.Ni mojawapo ya maambukizi ya zinaa yanayoweza kumpata mwanamke au mwanaume. Changamoto kubwa ya ugonjwa huu ni kwamba watu wengi wanaweza kuwa nao bila kuonyesha dalili zozote.Mtu anaweza kuwa na maambukizi kwa muda bila kujua, huku akiendelea kumuambukiza mwenza wake.Habari njema ni kwamba Chlamydia inatibika na kupona kabisa kwa kutumia dawa sahihi za antibiotiki.

2. Chlamydia huambukizwaje?

Ugonjwa huu huambukizwa kupitia:

  1. Kufanya ngono ya uke bila kutumia kondomu na mtu mwenye maambukizi.
  2. Kufanya ngono ya njia ya haja kubwa bila kinga.
  3. Kufanya ngono ya mdomo na mtu mwenye maambukizi.
  4. Mama mwenye maambukizi kumwambukiza mtoto wakati wa kujifungua.

Chlamydia haiambukizwi kwa:

  • Kusalamiana au kukumbatiana.
  • Kushirikiana vyombo vya chakula.
  • Kutumia choo kimoja.
  • Kukaa pamoja au kufanya kazi na mtu mwenye maambukizi.

3. Dalili za Chlamydia kwa wanawake

Wanawake wengi wenye Chlamydia hawana dalili. Dalili zinapotokea zinaweza kujumuisha:

  • Kutokwa na uchafu usio wa kawaida ukeni.
  • Maumivu chini ya tumbo au kwenye nyonga.
  • Maumivu wakati wa kujamiiana.
  • Kutokwa damu kati ya hedhi.
  • Kutokwa damu baada ya kujamiiana.
  • Maumivu au hali ya kuungua wakati wa kukojoa.
  • Maumivu kwenye sehemu ya chini ya mgongo wakati mwingine.

Tahadhari: Dalili hizi zinaweza pia kusababishwa na magonjwa mengine kama Gonorrhea, PID au maambukizi mengine ya uke. Ni muhimu kufanya vipimo ili kubaini chanzo.

4. Dalili za Chlamydia kwa wanaume

Kwa wanaume, dalili zinazoweza kujitokeza ni:

  • Kutokwa na uchafu kwenye uume.
  • Maumivu au kuungua wakati wa kukojoa.
  • Kuwashwa kwenye tundu la uume.
  • Maumivu ya korodani.
  • Kuvimba kwa korodani, hasa upande mmoja.
  • Maumivu au uchafu kutoka kwenye njia ya haja kubwa ikiwa eneo hilo limeathirika.

Baadhi ya wanaume hawapati dalili kabisa.

5. Madhara ya Chlamydia isipotibiwa

Chlamydia isipotambuliwa na kutibiwa mapema inaweza kusababisha matatizo makubwa.

Kwa wanawake

  • Pelvic Inflammatory Disease (PID).
  • Kuharibika au kuziba kwa mirija ya uzazi.
  • Ugumba (Infertility).
  • Mimba kutunga nje ya kizazi (Ectopic Pregnancy).
  • Maumivu ya muda mrefu kwenye nyonga.

Kwa wanaume

  • Epididymitis (uvimbe wa mrija unaohifadhi na kusafirisha mbegu za kiume).
  • Maumivu na uvimbe wa korodani.
  • Matatizo ya mfumo wa uzazi katika baadhi ya wagonjwa.

Kwa wajawazito na watoto

Mama mwenye Chlamydia anaweza kumuambukiza mtoto wakati wa kujifungua. Mtoto anaweza kupata:

  • Maambukizi ya macho (Conjunctivitis).
  • Maambukizi ya mapafu (Pneumonia).

Ndiyo maana uchunguzi na matibabu wakati wa ujauzito ni muhimu.

6. Vipimo vya kugundua Chlamydia

Chlamydia haiwezi kuthibitishwa kwa kuangalia dalili pekee.Kipimo kinachopendekezwa zaidi ni:NAAT – Nucleic Acid Amplification TestKipimo hiki hutambua vinasaba vya bakteria Chlamydia trachomatis kwenye sampuli ya mgonjwa.

Sampuli zinazoweza kutumika

MgonjwaSampuli
MwanamkeVaginal swab
MwanamkeCervical swab
MwanaumeFirst-catch urine
MwanaumeUrethral swab
Maambukizi ya njia ya haja kubwaRectal swab
Maambukizi ya kooThroat swab

Aina ya sampuli hutegemea eneo linaloshukiwa kuwa na maambukizi na aina ya kipimo kilichothibitishwa kutumika na maabara.Kumbuka: Kipimo cha kawaida cha mkojo (Urine Routine Examination) pekee hakiwezi kuthibitisha Chlamydia.

7. Matibabu ya Chlamydia

Chlamydia inatibika kwa kutumia antibiotiki zilizoelekezwa na mtaalamu wa afya.Dawa zinazotumika katika miongozo ya matibabu ni pamoja na:

  • Doxycycline.
  • Azithromycin.

Kwa maambukizi yasiyo na matatizo, Doxycycline ndiyo tiba inayopendekezwa kwa watu wazima wengi wasio wajawazito katika mwongozo wa CDC.Matibabu hutofautiana kulingana na:

  • Hali ya mgonjwa.
  • Ujauzito.
  • Aina na eneo la maambukizi.
  • Magonjwa mengine yanayoambatana na maambukizi.

Usinunue au kutumia antibiotiki bila ushauri wa mtaalamu wa afya. Wanawake wajawazito wanahitaji uchaguzi maalumu wa dawa.

8. Je, mwenza wako anatakiwa kutibiwa?

NDIYO.Mtu akigundulika kuwa na Chlamydia, mwenza wake wa ngono anapaswa kufanyiwa tathmini, kupimwa na kutibiwa inapohitajika.Hata kama mwenza hana dalili, bado anaweza kuwa na maambukizi.Ikiwa mmoja anatibiwa na mwingine hatibiwi, kuna uwezekano wa kuambukizana tena (Reinfection).Ni muhimu:

  • Kuwajulisha wapenzi walioathirika kwa njia ya heshima na faragha.
  • Kuhakikisha wote wanapata huduma.
  • Kuepuka ngono mpaka wote wawe wamekamilisha matibabu na muda unaopendekezwa wa kusubiri uwe umepita.

9. Namna ya kujikinga na Chlamydia

Unaweza kupunguza hatari ya kupata Chlamydia kwa:

  1. Kutumia kondomu kwa usahihi kila unapofanya ngono.
  2. Kupunguza idadi ya wapenzi wa ngono.
  3. Kufanya vipimo vya maambukizi ya zinaa inapohitajika.
  4. Kuhakikisha mwenza anapimwa na kutibiwa.
  5. Kutafuta huduma za afya mapema unapopata dalili.
  6. Kufanya uchunguzi wakati wa ujauzito kulingana na tathmini ya hatari na miongozo ya huduma za wajawazito.

Hakuna chanjo ya kuzuia Chlamydia kwa sasa.

10. Je, unatakiwa kurudia kipimo baada ya matibabu?

Ndiyo, uchunguzi wa kurudia ni muhimu ili kubaini maambukizi mapya.Kwa watu wengi waliotibiwa na wasio wajawazito, inashauriwa kurudia kipimo baada ya takribani miezi 3.Kwa wajawazito, kipimo cha kuthibitisha kupona (Test of Cure) kinapendekezwa takribani wiki 4 baada ya kukamilisha matibabu, pamoja na kurudia uchunguzi baada ya miezi 3.

11. Chlamydia, Gonorrhea na UTI zina tofauti gani?

Magonjwa haya yanaweza kufanana kwa dalili, hasa maumivu wakati wa kukojoa.

DaliliChlamydiaGonorrheaUTI
Maumivu wakati wa kukojoaNdiyoNdiyoNdiyo
Uchafu kwenye uumeUnaweza kuwepoUnaweza kuwepoSi kawaida
Uchafu ukeniUnaweza kuwepoUnaweza kuwepoSi dalili kuu
Maumivu ya nyongaYanaweza kuwepoYanaweza kuwepoYanaweza kuwepo
Maambukizi ya zinaaNdiyoNdiyoKwa kawaida hapana

Usitumie dalili pekee kujitambua. Vipimo sahihi vinahitajika ili kutofautisha magonjwa haya.

12. Maswali yanayoulizwa mara kwa mara (FAQs)

Swali: Je, mtu anaweza kuwa na Chlamydia bila dalili?Ndiyo. Watu wengi hawana dalili lakini bado wanaweza kuambukiza wengine.Swali: Je, Chlamydia inatibika kabisa?Ndiyo. Inatibika kwa antibiotiki sahihi. Hata hivyo, mtu anaweza kupata maambukizi tena baada ya kupona.Swali: Je, Chlamydia inaweza kusababisha ugumba?Ndiyo. Isipotibiwa, hasa kwa wanawake, inaweza kusababisha PID na kuharibu mirija ya uzazi, na hivyo kuongeza hatari ya ugumba.Swali: Je, mwanamke anaweza kuwa na Chlamydia bila uchafu ukeni?Ndiyo. Kutokuwa na uchafu au dalili nyingine hakumaanishi kwamba hana maambukizi.Swali: Je, mtu akipona anaweza kuambukizwa tena?Ndiyo. Hakuna kinga ya kudumu baada ya matibabu.Swali: Je, Chlamydia inaweza kuambatana na Gonorrhea?Ndiyo. Mtu anaweza kuwa na maambukizi yote mawili kwa wakati mmoja. Ndiyo maana vipimo vya magonjwa yote mawili vinaweza kupendekezwa.


13. Ujumbe muhimu kwa jamii

USISUBIRI DALILI NDIPO UPIME!Chlamydia inaweza kuwepo mwilini bila dalili na kusababisha madhara ya muda mrefu ikiwa haitatibiwa.Kujua hali yako mapema kunakusaidia kupata matibabu na kulinda afya yako pamoja na mwenza wako.

AFYA CARE DIAGNOSTIC LABORATORY

Afya yako ni kipaumbele chetu.Tunatoa elimu kuhusu afya na huduma za uchunguzi wa magonjwa mbalimbali.Kwa ushauri kuhusu vipimo vya maambukizi ya zinaa, wasiliana na wataalamu wa afya au tembelea kituo cha afya kinachotoa huduma hizo.Huduma za afya kwa usiri, heshima na weledi.Chanzo cha taarifa:

  • World Health Organization (WHO) – Chlamydia Fact Sheet.
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Chlamydial Infections, STI Treatment Guidelines.
  • CDC – Retesting After Treatment.

Taarifa hii ni kwa ajili ya elimu ya afya na haichukui nafasi ya uchunguzi, ushauri au matibabu kutoka kwa mtaalamu wa afya.

Comments
* The email will not be published on the website.