Mwongozo huu unaweza kutumika na AFYA CARE DIAGNOSTIC LABORATORY, Tabora, kupanga vipimo vya awali vya uchunguzi wa uzazi kwa mwanamke na mwanaume. Lengo ni kuchagua vipimo kulingana na tatizo la mgonjwa badala ya kufanya hormone profile yote kwa kila mtu.Kanuni muhimu: Uchunguzi wa uzazi unahusisha mwanamke na mwanaume kwa wakati mmoja. Vipimo vya homoni ni sehemu moja tu ya uchunguzi; havitoshi peke yake kutathmini uwezo wa kupata ujauzito.
WANANDOA WANAOTAFUTA UJAUZITOHistoria ya afya, muda wa kujaribu kupata ujauzito, umri, hedhi, historia ya uzazi na uchunguzi wa mwili
UNGANISHA MATOKEOTambua tatizo linalowezekana, chagua uchunguzi wa ziada na panga rufaa kwa daktari wa uzazi au mtaalamu husika.Kwa kawaida, tathmini ya ugumba huanza baada ya miezi 12 ya kujaribu kupata ujauzito bila mafanikio ikiwa mwanamke ana umri chini ya miaka 35; baada ya miezi 6 ikiwa ana miaka 35 au zaidi. Kwa umri unaozidi miaka 40, au ikiwa kuna hedhi kukosekana, historia ya ugonjwa wa mirija ya uzazi, endometriosis au tatizo linalojulikana la uzazi kwa mwanaume, tathmini inaweza kuanza mapema.
Female Fertility Hormone PanelA. FSH + LH + Estradiol (E2)Muda: mara nyingi siku ya 2–5 ya mzunguko wa hedhi kwa tathmini ya awali ya ovari.Husaidia kutathmini baadhi ya matatizo ya ovulation, utendaji wa ovari na udhibiti wa homoni. Matokeo hutafsiriwa kwa pamoja, si kwa kutumia uwiano wa LH/FSH pekee.B. AMH — Anti-Müllerian HormoneMuda: kwa kawaida inaweza kupimwa siku yoyote ya mzunguko.Husaidia kukadiria ovarian reserve na kutabiri mwitikio wa ovari katika baadhi ya matibabu ya uzazi. Haithibitishi uwezo wa kupata ujauzito wa kawaida wala ubora wa mayai.C. ProlactinMuda: fuata maelekezo ya maabara; mara nyingi sampuli ya asubuhi hufaa.Inapendekezwa hasa kwa mwanamke mwenye kukosa hedhi, hedhi isiyo ya kawaida au kutoa maziwa bila kunyonyesha. Si lazima kwa kila mwanamke anayechunguzwa uzazi.D. ProgesteroneMuda: takribani siku 7 kabla ya hedhi inayotarajiwa.Husaidia kuthibitisha kama ovulation imetokea. Siku ya 21 inafaa zaidi kwa baadhi ya wanawake wenye mzunguko wa siku 28; si sheria kwa kila mtu.E. TSH ± Free T4Husaidia kuchunguza matatizo ya thyroid yanayoweza kuathiri hedhi au uzazi. Free T4 huongezwa kulingana na matokeo ya TSH na hali ya kitabibu.
| Kipimo | Kiashiria kikuu | Muda wa kupima |
|---|---|---|
| FSH | Utendaji wa ovari | Siku 2–5 ikiwa tathmini hiyo imekusudiwa |
| LH | Ovulation na udhibiti wa uzazi | Siku 2–5 kwa tathmini ya awali, au kulingana na lengo |
| Estradiol (E2) | Homoni ya ovari | Siku 2–5 kwa tathmini ya awali |
| AMH | Ovarian reserve | Siku yoyote kwa kawaida |
| Prolactin | Kukosa hedhi/galactorrhoea | Kulingana na utaratibu wa maabara |
| Progesterone | Ovulation | Takribani siku 7 kabla ya hedhi inayotarajiwa |
| TSH | Utendaji wa thyroid | Siku yoyote |
| Free T4 | Homoni ya thyroid | Kulingana na TSH na dalili |
| β-hCG | Ujauzito unaowezekana | Ikiwa hedhi imechelewa au kuna sababu ya kuchunguza ujauzito |
Tahadhari: Hii si paneli ya lazima kwa kila mwanamke. β-hCG ni kipimo cha ujauzito, si kipimo cha kawaida cha homoni ya uzazi. Vipimo vya testosterone, DHEAS au 17-hydroxyprogesterone huongezwa ikiwa kuna dalili kama kuota nywele nyingi usoni, chunusi kali au dalili nyingine za androgen excess.
Male Fertility Hormone PanelVipimo vya homoni vinavyoweza kuhitajika
Semen AnalysisNi kipimo muhimu cha awali katika tathmini ya uzazi wa mwanaume.Matokeo ya kawaidaEndelea kutathmini wanandoa kwa kuzingatia historia na sababu nyingine za uzazi.Matokeo yasiyo ya kawaidaRudia semen analysis inapofaa, kisha tathmini na daktari wa uzazi wa mwanaume.FSH + Total TestosteroneOngeza LH na vipimo vingine kulingana na matokeo, dalili na uchunguzi wa daktari.Hormone profile ya mwanaume haipaswi kuchukua nafasi ya semen analysis. Pia, testosterone haipaswi kutolewa kama dawa ya kuboresha uzazi bila tathmini ya kitaalamu, kwa sababu testosterone inayotolewa kutoka nje ya mwili inaweza kupunguza uzalishaji wa mbegu za kiume.
Jedwali hili linaweza kutumiwa kama mwongozo wa awali wa kuchagua vipimo. Maamuzi ya mwisho yafanywe na mtaalamu wa afya kulingana na historia na uchunguzi wa mgonjwa.
| Tatizo linalowasilishwa | Vipimo/hatua zinazoweza kufaa |
|---|---|
| Mwanamke mwenye hedhi isiyo ya kawaida | Pregnancy test ikiwa inafaa, TSH; prolactin, FSH/E2 au vipimo vingine kulingana na dalili |
| Kukosa hedhi (amenorrhoea) | β-hCG kwanza ikiwa ujauzito unawezekana; kisha FSH, LH, E2, TSH na prolactin kulingana na tathmini |
| Kutathmini ovulation | Historia ya mzunguko wa hedhi; progesterone kwa muda unaofaa ikiwa uthibitisho unahitajika |
| Dalili za PCOS | Tathmini ya kliniki; testosterone na vipimo vingine vya androgen inapofaa; kuondoa sababu zinazofanana |
| Kutathmini ovarian reserve | AMH, na/au antral follicle count kwa ultrasound; FSH/E2 ya siku 2–5 katika mazingira yanayofaa |
| Ugumba wa mwanaume | Semen analysis; FSH na testosterone ikiwa kuna oligozoospermia, azoospermia au dalili za homoni |
| Testosterone ya chini kwa mwanaume | Total testosterone ya asubuhi, ikithibitishwa kwa kipimo kingine; LH/FSH na vipimo vya ziada kulingana na matokeo |
| Prolactin iliyoinuka | Hakiki hali ya mgonjwa, dawa na sababu nyingine; rudia au fanya uchunguzi zaidi kulingana na kiwango na dalili |
Kwa tathmini maalumu ya awali ya ovari, mara nyingi siku 2–5 za mzunguko. Si paneli kamili ya kila aina ya ugumba.
Vipimo vinaweza kuagizwa kwa hatua badala ya kufanya vyote kwa wakati mmoja.
Semen analysis ni sehemu muhimu ya tathmini; vipimo vya homoni huchaguliwa kulingana na matokeo na dalili.
Kwa kila kipimo, ripoti ya maabara inapaswa kuonyesha:
Kumbuka: Viwango vya rejea vinatofautiana kati ya vifaa na mbinu za maabara. AFYA CARE inapaswa kutumia viwango vilivyothibitishwa na mtengenezaji na maabara yake, badala ya kutumia kiwango kimoja kwa kila analyzer.
Kwa AFYA CARE DIAGNOSTIC LABORATORY, mfumo mzuri wa uchunguzi wa uzazi ni historia ya mgonjwa → tathmini ya mwanamke na mwanaume → vipimo vilivyochaguliwa → tafsiri ya matokeo → rufaa inapohitajika.