Virusi vya Ukimwi (VVU), vinavyojulikana kwa Kiingereza kama Human Immunodeficiency Virus (HIV), hushambulia mfumo wa kinga ya mwili. Bila matibabu, maambukizi yanaweza kuendelea na kusababisha upungufu mkubwa wa kinga ya mwili, hali inayojulikana kama UKIMWI (AIDS).Kupima VVU ni hatua muhimu katika kujua hali yako ya kiafya, kupata ushauri unaofaa na kuanza huduma za kinga au matibabu mapema inapohitajika.Kwa watu wanaoishi na VVU, matibabu ya dawa za kupunguza makali ya virusi (antiretroviral therapy—ART) yanaweza kusaidia kudhibiti virusi na kulinda afya kwa muda mrefu.
Hivi ni vipimo vya haraka vinavyoweza kutumia damu inayotokana na kuchomwa kidole au aina nyingine ya sampuli kulingana na kifaa cha kipimo.Faida zake ni:
Matokeo ya kipimo cha haraka yanapaswa kutafsiriwa kulingana na utaratibu wa kitaifa wa upimaji wa VVU.
Vipimo hivi hutafuta antijeni ya HIV na/au kingamwili zinazotengenezwa na mwili dhidi ya virusi. Uwezo wa kugundua maambukizi hutegemea aina ya kipimo na muda uliopita tangu maambukizi yatokee.
Vipimo hivi hutafuta vinasaba vya virusi kwenye sampuli inayofaa. Hutumika katika mazingira maalumu ya kitabibu, kwa mfano baadhi ya uchunguzi wa maambukizi ya awali au kwa watoto wachanga walio katika mazingira yanayohitaji uchunguzi wa virologia.PCR si kipimo kinachohitajika kwa kila mtu anayepima VVU.
CD4 count hupima idadi ya seli za CD4 zinazohusika katika mfumo wa kinga. Husaidia kutathmini hali ya kinga ya mtu anayeishi na VVU, lakini si kipimo cha kawaida cha kuthibitisha maambukizi ya VVU.
Kipimo hiki hupima kiasi cha vinasaba vya VVU kwenye damu. Hutumika kufuatilia mwitikio wa matibabu na kiwango cha udhibiti wa virusi.Viral load na CD4 count zina majukumu tofauti; hakuna kinachopaswa kuchukuliwa kuwa mbadala wa utaratibu sahihi wa kuthibitisha maambukizi.
Matokeo yasiyoonyesha maambukizi (non-reactive): Kwa kawaida huonyesha kuwa kipimo hakikugundua viashiria vya VVU. Hata hivyo, ikiwa mtu amekuwa katika hatari ya maambukizi hivi karibuni, anaweza kuhitaji kupimwa tena baada ya kipindi cha dirisha (window period).Matokeo tendaji (reactive): Huonyesha kuwa kipimo kimegundua viashiria vinavyohitaji hatua zinazofuata za utaratibu wa kitaifa wa upimaji. Kipimo kimoja cha uchunguzi chenye matokeo tendaji hakipaswi kuchukuliwa kuwa uthibitisho wa mwisho bila kufuata algorithm inayotumika.Matokeo yasiyoeleweka (inconclusive): Huenda yakahitaji vipimo vya ziada au kurudia upimaji kwa muda uliopendekezwa na mtaalamu.Muda wa window period hutofautiana kulingana na aina ya kipimo. Mtoa huduma atashauri muda unaofaa wa kupima tena kulingana na historia ya uwezekano wa kuambukizwa.
Huduma bora za upimaji wa VVU zinapaswa kuzingatia kanuni tano muhimu za Shirika la Afya Duniani: ridhaa, usiri, ushauri nasaha, matokeo sahihi na kuunganishwa na huduma za kinga au matibabu. World Health OrganizationMtu anayepima anapaswa:
Upimaji wa VVU ni sehemu muhimu ya huduma za afya. Kipimo kinachofaa, tafsiri sahihi ya matokeo, usiri na ushauri nasaha husaidia watu kufanya maamuzi sahihi kuhusu afya zao.Usiogope kupima. Kujua hali yako ni hatua muhimu ya kujilinda na kulinda afya ya wengine.AFYA CARE DIAGNOSTIC LABORATORY inahimiza upimaji unaozingatia usiri, ridhaa na miongozo ya kitaifa.