Tezi dume (prostate) ni kiungo kidogo kilicho chini ya kibofu cha mkojo kwa mwanaume na huzunguka sehemu ya mwanzo ya mrija wa mkojo.Tezi hii inaweza kuathiriwa na hali mbalimbali, ikiwemo kuongezeka ukubwa bila kuwa saratani (benign prostatic hyperplasia—BPH), uvimbe au maambukizi, pamoja na saratani ya tezi dume.Dalili za matatizo haya zinaweza kufanana. Kwa hiyo, uchunguzi huchaguliwa kulingana na umri, dalili, historia ya familia na tathmini ya kitabibu.
PSA ni protini inayozalishwa na seli za tezi dume na inaweza kupimwa kwenye damu.
Hupima jumla ya PSA inayopatikana kwenye sampuli ya damu.PSA iliyoongezeka inaweza kuhusishwa na:
PSA iliyoongezeka haithibitishi saratani, na PSA ya kawaida haiiondoi kabisa.
Hupima sehemu ya PSA inayozunguka kwenye damu bila kuungana na protini nyingine.
Uwiano wa free PSA na total PSA unaweza kusaidia tathmini zaidi kwa baadhi ya wanaume, hasa pale total PSA inapokuwa katika kiwango kinachohitaji uchunguzi wa ziada.Matokeo yanapaswa kutafsiriwa kwa kuzingatia mazingira ya kliniki, si kwa kutumia uwiano pekee.
DRE ni uchunguzi unaofanywa na daktari kwa kutumia kidole kilichovishwa glovu kupitia njia ya haja kubwa ili kutathmini ukubwa na sifa za tezi dume.
Ultrasound inaweza kusaidia kutathmini tezi dume na mfumo wa mkojo katika mazingira yanayofaa.Transrectal ultrasound (TRUS) inaweza kutumika katika uchunguzi maalumu au kusaidia baadhi ya taratibu.
Ikiwa tathmini ya jumla inaonyesha uwezekano unaohitaji uchunguzi zaidi, daktari anaweza kupendekeza biopsy. Sampuli ya tishu huchunguzwa maabara ili kutafuta mabadiliko yanayoweza kuashiria saratani.Biopsy haihitajiki kwa kila mtu mwenye PSA iliyoongezeka.
Dalili hizi zinaweza kusababishwa na hali tofauti. Kushindwa kabisa kukojoa ni dharura ya kitabibu.
Uamuzi wa kufanya PSA kama uchunguzi wa saratani kwa mtu asiye na dalili unapaswa kufanywa kwa majadiliano kati ya mwanaume na mtoa huduma wa afya.Umri, historia ya familia, hatari binafsi, manufaa na madhara ya uchunguzi vinapaswa kuzingatiwa. PSA si kipimo kinacholazimika kwa kila mwanaume bila tathmini.
Fuata maelekezo ya maabara. Mtoa huduma anapaswa kujua ikiwa una dalili za maambukizi ya mkojo, prostatitis, au ulifanyiwa taratibu za mfumo wa mkojo hivi karibuni, kwa sababu mambo haya yanaweza kuathiri PSA.
PSA ni kipimo muhimu katika tathmini ya tezi dume, lakini matokeo yake hayawezi kutafsiriwa peke yake. DRE, ultrasound na biopsy hutumika pale inapofaa kulingana na tathmini ya daktari.AFYA CARE DIAGNOSTIC LABORATORY inahimiza wanaume kutafuta ushauri wa kitaalamu kuhusu afya ya tezi dume na vipimo vinavyofaa.