19 Oct
19Oct

Utangulizi

Kipimo cha ASO (Antistreptolysin O) ni kipimo cha damu kinachopima kingamwili zinazozalishwa na mwili baada ya kukutana na bakteria wa kundi la Streptococcus, hasa Streptococcus pyogenes.Bakteria hawa wanaweza kusababisha maambukizi kama koo kuuma na kuvimba. Kwa baadhi ya watu, baada ya maambukizi, matatizo yanaweza kujitokeza yanayoathiri viungo au figo.Kipimo cha ASO husaidia kutathmini kama mtu aliwahi kuwa na maambukizi ya bakteria hawa. Hata hivyo, ASO pekee haiwezi kuthibitisha kuwa maambukizi bado yanaendelea au kwamba mgonjwa ana ugonjwa fulani.

1. Kwa nini kipimo cha ASO hufanyika?

Daktari anaweza kuagiza kipimo cha ASO ikiwa anashuku matatizo yanayoweza kuhusishwa na maambukizi ya awali ya Streptococcus, kama:

  • Rheumatic fever: Hali ya uchochezi inayoweza kuathiri moyo, viungo na tishu nyingine baada ya maambukizi fulani ya Streptococcus.
  • Post-streptococcal glomerulonephritis: Uvimbe wa vichujio vya figo unaoweza kutokea baada ya maambukizi.
  • Maumivu au uvimbe wa viungo unaohitaji uchunguzi wa sababu zake.
  • Historia ya maambukizi ya koo au ngozi inayohusishwa na dalili zilizojitokeza baadaye.

2. Dalili zinazoweza kufanya daktari aombe ASO

Dalili hutegemea tatizo linaloshukiwa na zinaweza kujumuisha:

  • Maumivu na uvimbe wa viungo.
  • Homa baada ya maambukizi ya koo.
  • Maumivu ya kifua au mapigo ya moyo kwenda kasi.
  • Kuvimba uso au miguu.
  • Mkojo wenye damu au wenye rangi ya chai.
  • Kupungua kwa kiasi cha mkojo au kuongezeka kwa shinikizo la damu.

Dalili hizi zinaweza kusababishwa na magonjwa mengine pia. Uchunguzi wa kitabibu ni muhimu ili kubaini chanzo.

3. Kipimo cha ASO hufanywaje?

Kipimo hufanyika kwa kuchukua sampuli ya damu kutoka kwenye mshipa wa mkono. Sampuli hupelekwa maabara kupima kiwango cha kingamwili za ASO.Kwa kawaida:

  • Hakuna kufunga kula kunakohitajika kwa kipimo hiki pekee, isipokuwa maabara imeelekeza vinginevyo.
  • Toa taarifa kuhusu dawa unazotumia na vipimo vingine ulivyoagizwa.
  • Fuata maelekezo ya maabara kuhusu ukusanyaji wa sampuli.

4. Tafsiri ya matokeo ya ASO

Matokeo ya juu (Elevated ASO)

Kiwango cha ASO kilicho juu ya kiwango cha marejeo cha maabara kinaweza kuashiria kuwa mwili ulikutana na bakteria wa Streptococcus hivi karibuni au katika kipindi kilichopita.Hata hivyo, matokeo ya juu pekee hayathibitishi rheumatic fever, ugonjwa wa figo au maambukizi yanayoendelea.

Matokeo ya kawaida (Normal ASO)

Matokeo ya kawaida yanaweza kuonyesha kuwa kingamwili hazijafikia kiwango cha juu kinachotambulika na kipimo. Hata hivyo, matokeo ya kawaida hayaondoi kabisa uwezekano wa maambukizi ya awali, hasa ikiwa kipimo kimefanyika mapema au maambukizi hayakusababisha ongezeko kubwa la kingamwili.

Je, kiwango cha ASO kinapaswa kuwa kiasi gani?

Kiwango cha kawaida hutegemea umri, mbinu ya kipimo na viwango vya marejeo vya maabara. Kwa hiyo, matokeo yanapaswa kulinganishwa na reference range iliyoandikwa kwenye ripoti ya maabara badala ya kutumia kiwango kimoja kwa kila mtu.Katika baadhi ya hali, daktari anaweza kuomba kipimo kirudiwe baada ya muda ili kutathmini kama kiwango cha kingamwili kinaongezeka au kinapungua.

5. Vipimo vingine vinavyoweza kuhitajika

Kulingana na dalili, daktari anaweza kuomba vipimo vya ziada kama:

  • Throat swab au rapid strep test: Kutafuta ushahidi wa maambukizi ya sasa ya koo.
  • Anti-DNase B: Kingamwili nyingine zinazoweza kusaidia kutathmini maambukizi ya awali ya Streptococcus.
  • Urinalysis: Kuchunguza damu au protini kwenye mkojo.
  • Creatinine na eGFR: Kutathmini utendaji wa figo.
  • ESR na CRP: Kutathmini uchochezi mwilini.
  • ECG na echocardiography: Ikiwa kuna shaka ya kuathirika kwa moyo.

Si kila mgonjwa anahitaji vipimo vyote. Uchaguzi hutegemea tathmini ya daktari.

6. Matibabu hutegemea nini?

Matibabu hutegemea ugonjwa uliogunduliwa, si kiwango cha ASO pekee.

  • Maambukizi ya sasa ya bakteria hutibiwa kwa antibiotiki zinazofaa zinapoelekezwa na mtaalamu.
  • Rheumatic fever huhitaji tathmini na matibabu maalumu, hasa ikiwa moyo umeathirika.
  • Matatizo ya figo huhitaji ufuatiliaji wa shinikizo la damu, mkojo na utendaji wa figo kulingana na hali ya mgonjwa.

Usitumie antibiotiki kwa sababu tu ASO iko juu. Matokeo yanapaswa kutafsiriwa pamoja na dalili na vipimo vingine.

7. Namna ya kupunguza hatari ya matatizo

  • Tafuta huduma ya afya unapopata maambukizi yanayohitaji uchunguzi.
  • Fuata matibabu uliyoandikiwa na mtaalamu.
  • Usitumie antibiotiki bila maelekezo.
  • Ikiwa umewahi kupata rheumatic fever, fuata mpango wa ufuatiliaji na kinga ulioelekezwa na daktari.
  • Tafuta huduma mapema ukipata uvimbe wa mwili, mkojo wenye damu, kupungua kwa mkojo au dalili za moyo.

Hitimisho

Kipimo cha ASO husaidia kutafuta ushahidi wa maambukizi ya awali ya Streptococcus na kinaweza kuwa sehemu muhimu ya uchunguzi wa matatizo yanayoweza kufuata maambukizi hayo. Hata hivyo, matokeo ya ASO lazima yatafsiriwe pamoja na dalili, historia ya mgonjwa na vipimo vingine vinavyofaa.AFYA CARE DIAGNOSTIC LABORATORY inahimiza uchunguzi wa afya unaozingatia usahihi, ubora na usiri wa taarifa za wateja.

  • Tovuti: www.afyalab.org
  • Barua pepe: info@afyalab.org
  • Mahali: Tabora Manispaa, mkabala na Kituo cha Mabasi.
Comments
* The email will not be published on the website.