19 Oct
19Oct

Utangulizi

Kifua kikuu (Tuberculosis — TB) ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na bakteria Mycobacterium tuberculosis. Mara nyingi huathiri mapafu, lakini unaweza pia kuathiri sehemu nyingine za mwili.Vipimo vya makohozi husaidia kuchunguza kama kuna ushahidi wa bakteria wanaosababisha TB kwenye sampuli inayotolewa kutoka kwenye njia ya upumuaji. Kuchagua kipimo sahihi ni muhimu kwa utambuzi wa mapema, kuanza matibabu yanayofaa na kupunguza kuenea kwa maambukizi.Si kila kikohozi kinamaanisha TB, na matokeo hasi ya kipimo kimoja hayaondoi TB katika kila hali. Mtoa huduma wa afya huzingatia dalili, historia ya mgonjwa na matokeo ya vipimo vingine.

1. Dalili za kifua kikuu

Dalili za TB ya mapafu zinaweza kujumuisha:

  • Kikohozi kinachoendelea kwa muda mrefu, mara nyingi wiki mbili au zaidi.
  • Kukohoa makohozi yenye damu.
  • Homa inayojirudia.
  • Kutokwa jasho jingi usiku.
  • Kupungua uzito bila sababu inayoeleweka.
  • Kukosa hamu ya kula.
  • Uchovu na udhaifu wa mwili.
  • Maumivu ya kifua au kupumua kwa shida.

Dalili zinaweza kutofautiana kati ya watu. Ikiwa unashuku TB, tafuta huduma ya afya mapema badala ya kusubiri dalili zote zitokee.

2. Aina kuu za vipimo vya TB

2.1 Sputum Microscopy — Uchunguzi wa Makohozi kwa Darubini

Kipimo hiki huchunguza sampuli ya makohozi kwa darubini ili kutafuta bakteria wanaostahimili rangi maalumu (acid-fast bacilli).Umuhimu wake:

  • Husaidia kutambua bakteria kwenye sampuli.
  • Kinaweza kutoa taarifa kwa muda mfupi.
  • Hakitambui kila mgonjwa mwenye TB, kwa hiyo matokeo hasi yanaweza kuhitaji vipimo vingine.

2.2 GeneXpert MTB/RIF au Xpert MTB/RIF Ultra

GeneXpert ni kipimo cha molekuli kinachotafuta vinasaba vya bakteria wa TB. Kulingana na aina ya kifaa na kipimo kinachotumika, kinaweza pia kuchunguza ushahidi wa usugu wa rifampicin, mojawapo ya dawa muhimu za TB.Faida zake ni pamoja na:

  • Kusaidia kutambua TB kwa haraka.
  • Kugundua vinasaba vya bakteria kwenye sampuli inayofaa.
  • Kutoa taarifa muhimu kuhusu uwezekano wa usugu wa rifampicin.

Matokeo yanahitaji kutafsiriwa na mtaalamu. Kipimo hiki hakichunguzi usugu dhidi ya kila dawa ya TB, na katika hali fulani kinaweza kugundua vinasaba vilivyobaki baada ya matibabu ya awali.

2.3 TB Culture — Ukuaji wa Bakteria wa TB

Culture hujaribu kukuza bakteria wa TB kutoka kwenye sampuli ili kuthibitisha uwepo wao. Kinaweza pia kusaidia uchunguzi wa usugu wa dawa kwa kutumia mbinu zinazofaa.

  • Huchukua muda mrefu zaidi kuliko vipimo vingi vya molekuli.
  • Kinaweza kusaidia katika uchunguzi wa kesi ngumu au zinazoshukiwa kuwa na usugu wa dawa.
  • Hufanyika katika maabara zenye vifaa na taratibu zinazofaa za usalama.

Daktari anaweza kuagiza culture kulingana na matokeo ya awali na hali ya mgonjwa.

3. Sampuli ya makohozi hukusanywaje?

Ukusanyaji sahihi ni muhimu ili kusaidia kupata matokeo yanayoaminika.

  1. Tumia chombo maalumu, safi na kisichovuja kilichotolewa na maabara au kituo cha afya.
  2. Fuata maelekezo ya mhudumu kuhusu muda na namna ya kutoa sampuli.
  3. Kokohoa kutoka ndani ya kifua ili kutoa makohozi, si mate ya kawaida.
  4. Epuka kugusa ndani ya chombo au kifuniko.
  5. Funga chombo vizuri na upeleke sampuli kulingana na maelekezo ya kituo.

Sampuli yenye mate mengi inaweza kutofaa kwa baadhi ya vipimo. Ikiwa huwezi kutoa makohozi, mwambie mhudumu wa afya ili akuelekeze njia inayofaa.

4. Tafsiri ya matokeo ya vipimo vya TB

Matokeo chanya (Positive/Detected): Ushahidi wa bakteria au vinasaba vya TB umegunduliwa. Mtoa huduma atatafsiri matokeo pamoja na dalili na taarifa nyingine ili kupanga hatua zinazofaa.Matokeo hasi (Negative/Not detected): Ushahidi wa TB haukugunduliwa katika sampuli kwa kipimo kilichofanyika. Hata hivyo, TB haiwezi kuondolewa kabisa ikiwa dalili na historia ya mgonjwa zinaendelea kuashiria uwezekano wake.Usugu wa rifampicin: Ikiwa kipimo kinaripoti usugu au matokeo yasiyoeleweka kuhusu rifampicin, mgonjwa anahitaji tathmini na vipimo vya ziada vinavyofaa. Usugu wa dawa huathiri uchaguzi wa matibabu.

5. Nini hutokea baada ya kugundulika TB?

TB inatibika kwa kutumia mchanganyiko wa dawa maalumu kwa muda unaoelekezwa na wataalamu wa afya.

  • Anza matibabu chini ya usimamizi wa huduma za TB.
  • Tumia dawa kwa mpangilio ulioelekezwa na usiache matibabu mwenyewe.
  • Hudhuria miadi ya ufuatiliaji na vipimo vinavyoombwa.
  • Watu wanaoishi au kuwa karibu na mgonjwa wanaweza kuhitaji tathmini ya maambukizi ya TB.
  • Fuata maelekezo ya kituo cha afya kuhusu kupunguza maambukizi kwa wengine.

Usianze dawa za TB bila uchunguzi na usimamizi wa kitaalamu. Ikiwa kuna usugu wa dawa, mpango wa matibabu unahitaji kuchaguliwa kwa uangalifu.

6. Namna ya kupunguza kuenea kwa TB

  • Tafuta huduma mapema unapokuwa na kikohozi cha muda mrefu au dalili zinazoshukiwa kuwa TB.
  • Hakikisha vyumba vina hewa ya kutosha.
  • Fuata maelekezo ya wataalamu kuhusu kuvaa barakoa na tahadhari nyingine.
  • Funika mdomo na pua unapokohoa au kupiga chafya.
  • Himiza watu wa karibu kupata tathmini wanapoelekezwa na huduma za afya.
  • Kamilisha matibabu ikiwa umegundulika kuwa na TB.

7. Ni wakati gani unapaswa kutafuta huduma haraka?

Tafuta huduma ya haraka ikiwa unakohoa damu nyingi, unapata maumivu makali ya kifua, unashindwa kupumua vizuri au una udhaifu mkubwa wa ghafla. Dalili hizi zinaweza kuashiria tatizo linalohitaji matibabu ya haraka.

Hitimisho

Vipimo vya makohozi, ikiwemo microscopy, GeneXpert na culture, vina nafasi muhimu katika uchunguzi wa kifua kikuu. Kila kipimo kina uwezo na mipaka yake; uchaguzi hutegemea hali ya mgonjwa, matokeo ya awali na upatikanaji wa huduma.AFYA CARE DIAGNOSTIC LABORATORY inahimiza uchunguzi wa afya unaozingatia usahihi, ubora na usiri wa taarifa za wateja.

  • Tovuti: www.afyalab.org
  • Barua pepe: info@afyalab.org
  • Mahali: Tabora Manispaa, mkabala na Kituo cha Mabasi.

Thibitisha upatikanaji wa vipimo vya TB moja kwa moja na maabara au kituo cha afya kinachotoa huduma za TB.

Comments
* The email will not be published on the website.